Bốn ông họ Lê (Phần 2)

Tại rừng Lộc Ninh, Trung ương Cục, Quân ủy Miền với sự chỉ dẫn chi tiết từ Bộ chính trị và Quân ủy Trung ương, đang gấp rút vạch kế hoạch đánh chiếm Sài Gòn. Trời mưa, đường sá lầy lội, ông Thọ lo lắng tốc độ hành quân bị chậm lại trong những vần thơ:

Nghe chim tu hú gọi

Rừng Lộc Ninh sáng rồi

Suốt đêm qua không ngủ

Nằm đếm tiếng mưa rơi

Lo cho anh bộ đội

Lầy lội quãng đường dài

Xem ra, qua thơ ca, Lê Đức Thọ “lo cho anh bộ đội” không chỉ một lần. Nhân chuyến thăm biên giới phía Bắc, Tết năm 1983, Lê Đức Thọ có bài thơ nổi tiếng Điểm tựa:

Hàn thử biểu chỉ độ không

Đêm nay trời rét lắm

Cái rét biên thuỳ lạnh buốt thịt da

Cả núi rừng chìm đắm dưới sương khuya

Gió vi vút rít qua khe cửa nhỏ

Trằn trọc mãi thâu đêm chẳng ngủ

Thương anh nhiều anh chiến sĩ của tôi ơi

Những người lính VN nơi biên giới gần như “phát khóc”, bởi họ thấy cấp trên thấu hiểu cặn kẽ cuộc sống và chiến đấu của mình đến thế. Nếu “cụ” Thọ hiểu hoàn cảnh của mình nghĩa là Đảng sẽ hiểu. Và một khi Đảng đã hiểu thì Đảng sẽ có cách giải quyết – họ luôn tin tưởng điều đó.

Đây là cuộc sống của người lính:

Gạo sấy khoai mỳ, “bát canh toàn quốc”

Và “nước chấm đại dương” đỡ lúc đói lòng

Cũng có khi “thịt ấm chân răng”

Nhưng có bữa cơm toàn muối trắng

Hãy đọc thêm hai câu:

Đời chiến sỹ còn nhiều khổ cực

Quần áo mong manh, cơm có bữa chưa no

Hai câu thơ thật đơn giản, cũng chẳng có nhiều chất thơ lắm. Nhà thơ Vũ Quần Phương bình luận: hai câu thơ ấy “đủ lay động tâm hồn toàn quân và toàn dân ta. Cái hay của thơ ở đây không để rung đùi mà để dẫn tới hành động…đó là cái hay ở một cách nhìn, một thái độ đối với hiện thực, đó là cách nhìn tôn trọng hiện thực, tôn trọng hiện thực vì yêu thương con người”!

Dù sao phải thừa nhận, Điểm tựa là một hiện tượng thời ấy, người ta thảo luận, bàn tán, khen ngợi rất sôi nổi. Nếu không phải tác giả của nó là Lê Đức Thọ, người khác viết như thế là “chết liền” – vào thời điểm ấy. Có lẽ, cái đặc sắc nhất là ở chỗ nó nói lên được sự gian khổ của người lính nơi biên giới.

Năm sau, đón xuân ở Minh Hải, mảnh đất cuối cùng của đất nước, trong cảnh nắng ấm, nhà thơ lại nhớ về “anh bộ đội” đang chịu cảnh rét mướt ở biên thùy phía Bắc:

Đường lên biên giới đâu xa lắm

Nhưng khó thăm anh lại một lần

Mở đài nghe báo tin thời tiết

Đợt rét mùa này rét rét thêm

Tôi ở miền Nam tràn nắng ấm

Ước gì nắng ấm cả vùng biên

Ba từ “rét” của đoạn thơ ở đây cũng khá hay đấy chứ. Ý tưởng của tác giả, xem ra vẫn là “gửi nắng ra ngoài ấy”…

Thời ấy, các nhà lãnh đạo Bắc VN, phải vào sinh ra tử, không có điều kiện học hành bài bản, song họ am hiểu rất nhiều lĩnh vực. Và nhiều nhà lãnh đạo còn làm thơ, thích làm thơ. Hồ Chí Minh, Trường Chinh, Lê Đức Thọ, Xuân Thủy và tất nhiên – Tố Hữu, thường làm thơ và có không ít những vần thơ khá hay. Còn Lê Duẩn thì sao? Thật thú vị khi biết ông đã đọc bài thơ của mình tặng bà Bảy Vân (Nguyễn Thụy Nga) trong đám cưới của họ năm 1948 mà Lê Đức Thọ làm ông mai, Phạm Hùng làm chủ hôn:

Hỡi cô con gái Đồng Nai

Năm nay là mấy năm rồi cô yêu?

Hôm qua gió lạnh đìu hiu

Lòng cô man mác trăm chiều nhớ thương

Hôm nay trời tạnh mây quang

Gió xuân đầm ấm mùi hương đậm đà

Tự tình ta lại với ta

Say sưa bao xiết là ta với mình

Cho hay là giống hữu tình

Đố ai cắt được tơ mành làm đôi

Phải chăng đây là bài thơ duy nhất của Lê Duẩn? Nghe như thơ của Nguyễn Bính vậy. Hình như Lê Duẩn thích thơ Nguyễn Bính. Trong một lần Pháp càn vùng Đồng Tháp Mười, cơ quan phải di chuyển. Trần Bạch Đằng và Lê Duẩn cùng đi trên một chiếc xuồng ba lá, ông Đằng bơi lái, ông Duẩn bơi mũi, xuôi theo kinh Dương Văn Dương ra sông Vàm Cỏ Tây. Đường xa, bơi đêm, để quên mệt, ông Trần Bạch Đằng đọc bài “Lỡ bước sang ngang” của Nguyễn Bính. Ông Lê Duẩn bảo đọc to lên một chút. Ông vừa bơi vừa nghe, thỉnh thoảng bình: hay. Gần sáng, đến nơi an toàn, ông bảo Trần Bạch Đằng đọc lại lần nữa và ông gật gù: Tay Nguyễn Bính này giỏi thật.

Lê Duẩn cũng rất am hiểu các vấn đề văn hóa. Một hôm, Trần Độ, bấy giờ là Trưởng ban Văn hóa – Văn nghệ Trung ương được gọi lên báo cáo với Tổng bí thư về vấn đề văn hóa để chuẩn bị cho Đại hội V. Ông hy vọng đây là dịp tốt để có thể trình bày với Tổng bí thư toàn bộ quan điểm đổi mới về văn hóa theo kinh nghiệm của LX. Thế nhưng, Trần Độ mới trình bày được mươi phút thì Lê Duẩn đã ngắt lời và nói luôn một mạch cho đến hết buổi sáng. Nói về văn hóa nhưng cách diễn đạt của Lê Duẩn đượm màu sắc triết học làm Trần Độ hết sức ngạc nhiên và thích thú. Và như thế, suốt cả buổi sáng, Trần Độ không nói thêm được một câu nào. Ông Duẩn hẹn chiều làm việc tiếp trong sự phấn khích. Trần Độ hy vọng buổi chiều sẽ tìm cách trình bày cho được ý kiến của mình. Nhưng vừa ngồi xuống ghế, chưa uống hết ly nước, ông Duẩn đã bắt đầu nói một mạch hơn cả tiếng đồng hồ. Nhân lúc ông Duẩn dừng lại uống nước, ông Độ chen vào nói, nhưng cũng chỉ được mươi phút, khi ông Độ dừng lại nhìn vào sổ tay, ông Duẩn “chiếm lại diễn đàn” và cứ thế nói cho đến hết cả buổi chiều.

Mặc dù không trình bày được ý tưởng của mình, song Trần Độ rất thán phục sự am hiểu về văn hóa của Lê Duẩn.

About these ads

14 phản hồi to “Bốn ông họ Lê (Phần 2)”

  1. Tin Chủ nhật, 28-4-2013 « BA SÀM Says:

    [...] – Bốn ông họ Lê (Phần 2) (Lê mai). – Lê Hữu – “Việt Nam, Việt Nam”, giấc mơ ngậm ngùi (DĐTK). [...]

  2. Anhbasam Điểm Tin Chủ nhật, 28-4-2013 | doithoaionline Says:

    [...] – Bốn ông họ Lê (Phần 2) (Lê mai). – Lê Hữu – “Việt Nam, Việt Nam”, giấc mơ ngậm ngùi (DĐTK). [...]

  3. Tin Chủ nhật, 28-4-2013 – Nông đức mạnh ông là ai! | Dahanhkhach's Blog Says:

    [...] – Bốn ông họ Lê (Phần 2) (Lê mai). – Lê Hữu – “Việt Nam, Việt Nam”, giấc mơ ngậm ngùi (DĐTK). [...]

  4. NHẬT BÁO BA SÀM : TIN CHỦ NHẬT 28-4-2013 | Ngoclinhvugia's Blog Says:

    [...] truyền thống Huế 2013 (SM). – Đạt “rồ” chơi nốt trò con trẻ… (TTVH). – Bốn ông họ Lê (Phần 2) (Lê mai). – Lê Hữu – “Việt Nam, Việt Nam”, giấc mơ ngậm ngùi (DĐTK). – [...]

  5. Tin thứ Năm, 2-5-2013 « BA SÀM Says:

    [...] ông họ Lê (Phần 4) (Lê Mai). Mời xem lại: Bốn ông họ Lê (Phần 1)   –   Bốn ông họ Lê (Phần 2)    –   Bốn ông họ Lê (Phần [...]

  6. ***TIN NGÀY 2/5/2013 -Thứ Năm « ttxcc6 Says:

    [...] ông họ Lê (Phần 4) (Lê Mai)  —Bốn ông họ Lê (Phần 1)    —Bốn ông họ Lê (Phần 2)    —Bốn ông họ Lê (Phần [...]

  7. Tin thứ Năm, 2-5-2013 | Dahanhkhach's Blog Says:

    [...] ông họ Lê (Phần 4) (Lê Mai). Mời xem lại: Bốn ông họ Lê (Phần 1)   –   Bốn ông họ Lê (Phần 2)    –   Bốn ông họ Lê (Phần [...]

  8. Anhbasam Điểm Tin thứ Năm, 2-5-2013 | doithoaionline Says:

    [...] ông họ Lê (Phần 4) (Lê Mai). Mời xem lại: Bốn ông họ Lê (Phần 1)   –   Bốn ông họ Lê (Phần 2)    –   Bốn ông họ Lê (Phần [...]

  9. NHẬT BÁO BA SÀM : TIN THỨ NĂM 2-5-2013 | Ngoclinhvugia's Blog Says:

    [...] – Bốn ông họ Lê (Phần 4) (Lê Mai). Mời xem lại: Bốn ông họ Lê (Phần 1) – Bốn ông họ Lê (Phần 2) – Bốn ông họ Lê (Phần 3). – Video: Phim tài liệu: Cắm cờ Tổ quốc trên biển [...]


Bình luận đã được đóng.

Theo dõi

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 68 other followers

%d bloggers like this: